Menu

Bài 5: A, An hay The ? (tiếp theo)

header_bai_giang_4

Bài 5:

A, An hay The ?

(tiếp theo)

            Trong mấy bài trước chúng tôi đã miên man trình bày cách sử dụng ba mạo từ tiếng Anh, a, anthe.  Tuy cách diễn tả có dài dòng lê thê, chúng tôi hy vọng quí độc giả đọc qua vẫn có thể hiểu rõ thêm đôi chút về vấn đề mà đài BBC cho là khó nuốt đối với người ngoại quốc học tiếng Anh như chúng ta.  Bây giờ coi như một cách ôn lại, chúng tôi xin ghi ra một số luật lệ, hay trường hợp cụ thể và chi tiết, về sự có mặt hay vắng mặt của mấy mạo từ này trong Anh ngữ.

1- a/an có mặt [a/an là mạo từ bất định (indefinite article), có dạng cố định, không thay đổi theo giống của danh từ theo sau):

■ trước danh từ số ít, đếm được, khi nó được nêu lên/giới thiệu lần đầu trong bản văn hay lời nói (tức là chưa xác định rõ);

■ trong một số thành ngữ cố định chỉ số lượng nhiều/ít như: a lot of (nhiều+cả hai loại danh từ đếm được và không đếm được); a great many (nhiều+danh từ đếm được); a great deal of (nhiều+danh từ không đếm được); a couple (hai/đôi+danh từ đếm được); a dozen (lố/ +danh từ đếm được); a little (một ít/một chút+danh từ không đếm được); a few (một ít, vài+danh từ đếm được);

■ trước một con số nguyên cụ thể như hundred, thousand, million, dozen… Khi đọc lên, hay viết ra, các con số này sẽ là: (one ít dùng trong những trường hợp này, dù vẫn có thể dùng được).

100 a hundred             1,000 a thousand         100,000 a hundred thousand

Chúng ta cần lưu ý ở đây là nếu những con số nêu trên có số lẻ đi kèm thì nói/viết thế này:

110 a hundred and ten; 1,040 a thousand and forty (có thể dùng one ở đây); nhưng nếu  con số là trên 1,100, thì người ta dùng one, không dùng a nữa:

1,140 one thousand, one hundred and forty

Chúng ta cũng cần lưu ý thêm là những từ ngữ chỉ con số cụ thể kể trên không có dạng số nhiều, tức là có s sau cùng. Nếu dùng ở số nhiều thì phải có of theo sau, ví dụ hundreds of people; thousands of girls; dozens of policemen.  Ở trường hợp này, những từ ngữ không còn ý nghĩa chỉ số lượng chính xác nữa, mà hàm ý một số lớn hơn nhiều, không xác định là bao nhiêu.  Trong tiếng Việt, chúng ta phải hiểu các ví dụ trên là hàng trăm người; hàng ngàn cô gái; cả lố/lô cảnh sát….

■ trước các phân số như 1/3, ¼, 1/5, v.v., a third; a quarter; a fifth…; người ta có thể dùng one trong những trường hợp này.  Riêng phân số ½, (half, phân nửa, một nửa) phải có a đứng trước nếu trước đó là con số nguyên, ví dụ:

1½ kilos (1 kí rưỡi), viết ra là one and a half kilos, hoặc a kilo and a half.

Nhưng nếu chỉ có phân nửa đơn vị gì đó thôi, ví dụ như nửa kí, nửa giờ, nửa dặm Anh, thì tiếng Anh là như sau—không có a đứng trước half.  Ví dụ:

He always runs half a mile after getting up. (Hắn luôn chạy nửa dặm sau khi thức.)

■ trong những thành ngữ mô tả giá cả, tốc độ, tỉ lệ, etc.  Ví dụ:

$5 a pound (5 đô một cân Anh); $3 a dozen (3 đô một lố/tá) ; 100 km an hour (100 cây số một giờ; five times a day (5 lần một ngày); Our rent is $560 a month. (Tiền thuê nhà của chúng tôi là 560 đô một tháng.)   Ở những ví dụ này người ta có thể dùng per thay thế cho a/n, như mph là viết tắt của mile per hour….

2- a/an vắng mặt:

■ trước danh từ không đếm được; [Xin nhắc lại là dùng a trước từ ngữ bắt đầu bằng phụ âm (consonant), và dùng an trước chữ bắt đầu bằng nguyên âm (vowel): a, e, i, o, u, và bằng phụ âm h câm (vd: an hour)];

■ trước tên các bữa ăn trong ngày, trừ trường hợp tên bữa ăn có kèm theo tính từ mô tả đứng trước. Ví dụ:

My wife and I always have breakfast at 8 o’clock. (Vợ chồng tôi luôn ăn sáng lúc 8 giờ.)

The host gave us a big lunch. (Bà chủ nhà cho chúng tôi một bữa trưa thoả thuê.)

Chúng ta nên lưu ý là nếu bữa ăn đó để đánh dấu, hay kỷ niệm dịp gì, hay để đãi đằng một khách quí thì phải có mạo từ đứng trước.  Ví dụ:

I was invited to dinner at their house. (Tôi được mời cơm tối tại nhà chúng nó.)

I was invited to a dinner given to welcome the new ambassador. (Tôi được dự bữa tiệc khoản đãi viên đại sứ mới đáo nhậm nhiệm sở.)

a/anone có thể thay thế nhau được, như trong vài ví dụ nêu trên, và vì chúng có cùng ý nghĩa là một (đơn vị), chúng tôi thấy cần phải viết thêm về chữ one chút xíu ở đây, dù nó không cùng loại từ với a/an. [One là tính từ (adjective) hay đại danh từ (pronoun), tuỳ trường hợp; còn a/anthe là mạo từ (article).]

One đứng trước những danh từ như day/week/month/year/summer/winter/etc, hay tên ngày trong tuần—Monday, Tuesday,…, hay tháng trong năm—January, February,…, để chỉ thời điểm không mấy chính xác lúc một sự việc gì đó xẩy ra.  Trong những trường hợp này, ví dụ như one night, tiếng Việt chúng ta nên hiểu là (Một) đêm nọ… như mấy câu dưới đây:

One night there was a terrible storm. (Một đêm nọ có một trận bão dữ dội qua đây.)

One winter the snow fell early.  (Có mùa đông kia tuyết rơi sớm.)

One day còn có thể hàm ý một ngày nào đó trong tương lai.  Người ta thể thay one bằng some để có cùng ý nghĩa, như ví dụ sau:

One/Some day you’ll be sorry you treated him so badly.

Rồi có ngày bạn sẽ hối tiếc vì đã đối xử thậm tệ như thế với hắn ta.

One là đại danh từ (pronoun), thay thế cho a/an, như đối thoại dưới đây:

A: Did you get a ticket?                      B: Yes, I managed to get one.

(Bạn có mua được một vé đấy chứ?)  (À, tôi cũng xoay sở được một cái.)

NB.-One dùng trong ví dụ này có số nhiều là some:

A: Did you get tickets?                       B: Yes, I managed to get some.

(Bạn có mua được vé nào không?)     (À, tôi cũng xoay sở được vài cái.)

 The có mặt [the là mạo từ xác định (definite article); có dạng cố định, bất kể danh từ theo sau số ít hay số nhiều, và giống đực hay giống cái]:

◙ ở trước danh từ được nói tới/nhắc lại lần thứ hai trong lời nói hay bài văn; vd:

His car struck a tree; now we can see the mark on the tree.

            (Xe anh ta đâm vào một thân cây; bây giờ chúng ta có thể thấy cái dấu trên cây đó.)

◙ ở trước danh từ được xác định rõ thêm bằng một nhóm từ ngữ hay mệnh đề bổ nghĩa, như trong những ví dụ này, với phần bổ nghĩa gạch dưới: the girl in blue; the man with a red hat; the place where I met him;

◙ ở trước tính từ ở dạng so sánh bậc cao nhứt (superlative), trước những số đếm thứ tự như first, second, third, etc., và trước only.  Ví dụ: the first month of his life; the tallest boy in class; the only way to do it;…

◙ ở trước danh từ chỉ vật thể, hay nhóm vật thể coi như chỉ có duy nhứt một cái/thứ/loại đó. Ví dụ như the earth (quả đất); the sun (mặt trời); the moon (mặt trăng), the equator (đường xích đạo); the sky (bầu trời); the stars (các ngôi sao), etc.  Cũng trong ý nghĩa này, tên riêng của biển, sông, sa mạc, dãy núi, hay tên nước số nhiều, the phải có mặt phía trước, như the Atlantic (biển Đại Tây Dương); the Nile (sông Nile, Ai Cập); the Netherlands (nước Hoà Lan); hoặc trước tên riêng có of theo sau, như the Gulf of Mexico; the United States of America; ….

Tương tự, người ta cũng dùng the trước tên riêng ban nhạc, ban hợp ca, dàn nhạc hoà tấu, báo chí, thuyền bè, như The Philadelphia Orchestra (Ban Nhạc Hoà Tấu Philadelphia); the Beatles (Ban Nhạc Beatles); the Times (nhật báo Times, Anh); the Enterprise (hàng không mẫu hạm Enterprise, Mỹ); etc.

◙ ở trong một số thành ngữ cố định thông dụng, như in the morning; in the afternoon; in the evening; in the world;…. (Còn nhiều nữa, song chúng tôi không thể kể hết ra đây).  Lưu ý: at noon (vào giờ ngọ); at night (lúc tối, ban đêm).

◙ ở trước tính từ (adjective), để chỉ chung cả giới/loại, như the poor (giới người nghèo/đáng thương); the wealthy (giới nhà giàu), etc.

***

Chúng tôi xin kết luận bài này bằng cách mời quí độc giả xem trích đoạn một bản tin trên một nhật báo địa phương Montreal số mới đây.  Chúng tôi hy vọng qua phần trình bày những luật lệ hay nguyên tắc chi tiết về sự có mặt hay vắng mặt của 3 mạo từ a, anthe trong bài này, quí độc giả có thể hiểu tại sao những mạo từ này xuất hiện ở những vị trí ấy trong bản tin.

            Body found in St. Laurent River. A man found a body floating on the shore of the St.Laurence River that borders the backyard of his house in Verchères near Boucherville on Sunday afternoon. The man called police, who recovered the body and will conduct an autopsy. Sûreté du Quebec Sgt. Audrey-Anne Bilodeau said the body was that of a man who looked to have died in the last day or so. There wre no traces of violence, she said.

(The Gazette, Tue., Sep. 20, 2016)

Xin hẹn quí độc giả ở bài 6: The vắng mặt khi nào?Oct8,16

Cognac Trinh, Fort McMurray, Alberta

CÓ AI BIẾT, XIN GIÚP
Ngày 17/11/2016
Kính thưa quý đồng hương,
CĐNVQGVM xin chân thành cảm ơn tất cả quý đồng hương đã hết sức quan tâm đến việc bà Ngô Thị Đức, một thành viên của Cộng Đồng Montreal vừa qua đời mà không có thân nhân.
Hôm nay chúng tôi xin được thông báo là chúng tôi đã liên lạc được với thân nhân của bà ở California, bà Ngô thị Nữ, em gái Bà Đức. Gia đình thân nhân bà đã mua vé máy bay để qua Montreal cũng như đã tiếp xúc với các ông Nguyễn Đình Thông , Ngô Anh Võ, chị Lâm Hồng Hà và chị Bùi Xuân Mai. Được biết gia đình thân nhân bà Đức sẽ có mặt taị Montreal vào ngày 20/11/2016.
Chúng tôi sẽ thông báo tiếp khi có tin tức cụ thể về các chi tiết khác.
Kính báo,
Cộng Đồng Người Việt Quốc Gia – Montreal.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Date: 2016-11-09 9:15
Kính quí bạn đạo,
Có một phụ nữ người Việt, khoảng 70 tuổi, tên Ngô Thị Đức, ngụ tại địa chỉ 6260 Christophe Colomb, apt 103, lìa trần đã được gần tuần nay trong apartment của bà. Hiện nay, thi hài của bà được giữ tại nhà xác của chính phủ dành cho những người không có thân nhân thừa nhận (địa chỉ: 1701 Parthenais, Montreal).
Được biết thi hài của bà sẽ được giữ tại nhà xác này tối đa là 1 tháng trước khi được thiêu.
Kính mong quí bạn giúp đỡ chuyển e-mail này đến những người quen biết, may ra có hy vọng thân nhân và bạn bè của bà Đức nhận được thông tin.
Người có thể cho thêm tin tức liên quan đến vụ việc này:
Ô. Nguyễn Thông: 514-353-5110
Kính thông báo,
Khánh Hạnh

Cộng Đồng Người Việt Quốc Gia vùng Montréal trân trọng kính mời quý đồng hương tham dự Hội Chợ Tết Đinh Dậu 2017 được tổ chức vào ngày 15 tháng 1 năm 2017 từ 10 giờ 30 sáng đến 6 giờ chiều tại Centre Pierre-Charbonneau.
Xin vui lòng hồi đáp bằng cách thăm trang sự kiện Hội Chợ Tết trên Facebook,
và nhấn nút Going hay Interested.
Để biết thêm chi tiết về chương trình Hội Chợ Tết, các địa điểm bán vé, v.v... xin mời quý đồng hương vào thăm trang mạng và mạng xã hội Hội Chợ Tết.
Xin đừng quên LIKE / SHARE / FOLLOW chúng tôi trên các mạng xã hội để là người đầu tiên nhận thông tin về Hội Chợ Tết!